З?ф?р Билалов — 23

ул яхшы оештыручы, ?ит?кче буларак танылган. Олы Елгада ферма м?дире, колхоз председателе булып торган. С?лам?тлеге буенча, кечер?к авыл “Масловка”га председатель булып к?чк?н. Ул колхозны “миллионер” ясаган. ?зе гел тарантаста, кулында камчы булганлыктан, Габделхакка “Чапай” кушаматы кушканнар…

Шул чактагы б?тенлеге бел?н
Х?тер ген? саклый аларны…

 

 

 23

Бер н?селне? буыннары
Ш???р?д? туплана.
?иде буыны?ны бел?
Борынгыдан хуплана.

 

Ш???р? ул —
?тк?нн?рд?н
Б?генгег? т?р?з?.
Олысына-кечесен?
Ш???р?д? д?р???.

Дамир Гарифуллин

 

З?ф?р Билалов — 22

1994 нче елда улы Рафаил гаил?се бел?н Нижнекамск ш???ренн?н т?п нигезг? кайткан. Шул елда пристрой салган. Б?генге к?нд? Фатыйма апа улы Рафаил гаил?се бел?н берг? Олы Елгада т?п йортта яши.

Гыймай баба н?селе

Гыймай баба XIX гасыр урталарында туып, Олы Елга авылында тереклек кылган. Улы Гыймаев С?лахетдин 1880 нче елгы. Кече Ырга кызы Бибис?йд?г? (1885 нче елгы) ?йл?нг?н. Балалары:
1) Гыйльметдин, Фатыйма апа аны “д?? абый” дип атый. Б?ек Ватан сугышында ??лак булган
2) Габделхак 01.1919 нчы елгы
3) Бибисара 1921 нче елгы
4) З?йт?н? 1924 нче елгы
5) Фатыйма 20.05.1928 нче елгы
6) Гайш? 04.1931 нче елгы
Олы Елга авылыны? 1943 нче елгы ху?алык китабында Гыймаев С?лахетдин гаил?се терк?лг?н. Гаил? башлыгы С?лахетдин, хатыны С?йд? ??м 5 балалары к?рс?телг?н (Гыйльметдинн?н башка). Йортлары, терлек абзары ??м сарайлары 1924 нче елда салынган, дип м?гъл?мат бирелг?н. Ху?алыкта бер сыер, аны? бозавы, 5 сарык ??м 6 к??? терлеге асраганнар. Б?р??ге бакчасы 20 сотый ?ир бил?п торган. С?лахетдин “Кызыл йорт ?сте” колхозында (артеленд?) гади колхозчы. Хатыны Бибис?йд? шулай ук гади колхозчы. Ул ипи пешер?че булып эшл?г?н. Кызлары Фатыйма бел?н Гайш? ?нил?рен? амбардан он ташыганнар, пешеп чыккан ипил?рне таратып й?рг?нн?р. С?лахетдин улы Габделхак 1943 нче елда “Кызыл йорт ?сте”нд? учетчик булып эшл?г?н. Со?рак

З?ф?р Билалов — 20

катнашкан, 1941 нче елны? 22 нче декабренд? сул кулы каты яраланып, демобилизациял?нг?н. “За победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.” медале ??м “III д?р???ле Дан” ордены бел?н б?л?кл?нг?н. 1946 нчы елда хатыны Ми?лебанат авырып, бакыйлыкка к?чк?н. С?рв?р (1908 нче елгы) исемле икенче хатынга ?йл?неп, бу никахтан гаил?д? 2 бала туган:
1) Минниса 02.1947 нче елгы
2) Нурислам 09.1951 нче елгы
Л?кин 1955 нче елда С?рв?р д? вафат булып, Билалетдин ?ченче тапкыр ?йл?нг?н. Хатыны 1913 нче елгы М??лия исемле. 1956 нчы елда аларны? уллары Х?йбулла д?ньяга килг?н. Ул авылдан чыгып китеп, х?б?рсез югалган.
Билалетдин улы Зыятдин Олы Елга авылы кызы Фатыймага ?йл?неп, оя корган. Ленин исеменд?ге авыл ху?алыгы артеленд? бригадир, ферма башлыгы, фермада завсклад булып эшл?г?н.
Зыятдин бел?н Фатыйма 6 бала ?стерг?нн?р:
1) С?ембик? 09.04.1952 нче елгы
2) Наил 31.01.1957 нче елгы
3) Рафаил 06.03.1960 нчы елгы
4) Илдус 01.09.1962 нче елгы
5) Нуретдин (? – 6 яшенд? вафат)
6) Минз?ф?р 05.01.1966 нчы елгы
?з тырышлыклары бел?н к?н к?рг?нн?р. “Кеше эшт?н ?лми ик?н. Урак та урдым. ?гез ?игеп, икм?к т? ташыдым. ?йд? ху?алык эшл?ренн?н со?, оек, ш?л д? б?йл?дем. Ш?лл?рне сата идем. Мин б?йл?г?н ш?лл?рне? чуты юк. З?ф?рне ген? больницада б?б?йл?дем. Калган балаларымны ?йд? таптым,” – дип с?йл?де безг? кыскача ?зене? гомер юлы турында герой-?ни.

З?ф?р Билалов — 19

 Гыйл??етдин бел?н Биби??мил? балалары:
1) Бибигалим? 31.10.1893 нче елгы
2) Зыятдин 06.10.1895 нче елгы
3) Билалетдин 12.07.1902 нче елгы
4) Х?с?н 09.1905 нче елгы
5) Х?дич?
Бибигалим? Гали исемле кешег? кия?г? чыгып, Кече Елгада яш?г?н. Кызлары М?гъфия, З?йт?н?, ?лфия алар н?селен д?вам итк?нн?р. Зыятдин, б?лки, балачакта вафат булгандыр, ? Билалетдин абыйсы ист?леген? ?з улына аны? исемен кушкандыр.
Гыйл??ев Х?с?н, хатыны Мин?и?ан (1909 нчы елгы) Олы Елгада гомер итк?нн?р. Балалары: Фатыйма, М?дин?, Миннебик?, ?лфия, Тимерхан ??м Корбангали. Корбангали т?п йортта яши.
Гыйл??етдин улы Билалетдин Лаеш районы Им?нкиск? авылыннан Ми?лебанат Ба?аутдин кызы бел?н тормыш корган. Ми?лебанат ?би 1902 нче елгы. Аларны? 7 балалары туган:
1) Гыйзделбанат (балачакта вафат)
2) Зыятдин 1928 нче елгы
3) Х?лим? 1931 нче елгы, 18 яшенд? авырып вафат булган, кия?г? чыкмаган
4) Гимадетдин 04.1934 нче елгы
5) Х?с?ен 09.1937 нче елгы
6) Ф??им? 01.1940 нчы елгы
7) С?лим? 04.1944 нче елгы
Билалетдин 1941 нче елны? 26 нчы августыннан 1942 нче елны? 18 нче апрелен? кад?р Совет Армиясе сафларында хезм?тт? булып кайткан. 1941 нче елны? октябренн?н 22 нче декабрен? кад?р сугыш эченд? булган. Рядовой Гыйл??ев Билал Калинин фронтыны? №628 укчы полкында укчы буларак Торжок ш???ренн?н 20-40 километр арасында барган сугышларда

З?ф?р Билалов — 18

Хисаметдин Ш?мсетдинов С?хип?амал Х?йбуллинага (1829 нчы елгы) ?йл?нг?н. Алар гаил?сенд? туган 2 бала ачыкланды:
1) Саруя (бу исем рус документларында б?лки ялгыш язылгандыр) 1848 нче елгы
2) Бикм?х?мм?т 1864 нче елгы
“Саруя”ны? н?сел д?вамчылары, гаил?се турында х?б?рл?р табылмады.
Бикм?х?мм?т Хисаметдинов 1870 нче елгы Х?биб?амал Габделгаффар кызы бел?н гаил? корган. Никахлары турында язма 1891 нче елгы метрикада терк?лг?н. Хисаметдин Ш?мсетдин улы ?зе 1893 нче елда 72 яшенд? “ют?л”д?н д?нья куйган.
М?гълифа ??м Гайнетдинн?рне? н?селен д?вам ит?чел?р турында н?м?гъл?м.
Та?етдин Ш?мсетдиновны? хатыны турында м?гъл?матлар табылмады. 1893 нче елда абыйсы Хисаметдин бел?н бер-бер артлы вафат булганнары гына билгеле булды. Хисаметдин 16 нчы гыйнварда “ют?л”д?н вафат булган, ? 21 нче гыйнварда Та?етдин “эч” авыруыннан, 60 яшенд?.
Та?етдинны? улы Гыйл??етдин аны? н?сел тармагын д?вам ит?че, З?ф?рне? ?тисе Зыятдинны? бабасы. Гыйл??етдин Та?етдин углы 1870 нче елда туган. 1892 нче елда Олы Елга авылында зирагатьче (игенче диг?н с?з) булган Хисаметдин Муса углыны? кызы Биби??мил? бел?н аны? арасында гакыд никах кылынган. Икесене? д? ??в?л никахлары. Кия? ??м кыз ягыннан в?ли в?килл?р булып ??р икесене? д? ?тил?ре катнашкан. Никах м??лесенд? кыз ягыннан ша?ит булып, Хисаметдин Ш?мсетдин углы ?зене? тамгасын куйган. Гыйл??етдин Та?етдин углын да зирагатьче дип к?рс?тк?нн?р.

З?ф?р Билалов — 17

2) Ха??р 1795 нче елгы
3) Г????р 1799 нчы елгы
Болардан Ш?мсетдин Р?имовны? гына алдагы тормыш х?ле безг? билгеле.
Ул 1804 нче елгы Г?л?мш? Исхакова бел?н гаил? корган. Гаил?л?ренд? туган 5 бала алар н?селен д?вам итк?н:
1) Н??метдин 1822 нче елгы
2) Хисаметдин 1826 нчы елгы
3) М?гълифа 1832 нче елгы
4) Та?етдин 1833 нче елгы
5) Гайнетдин
Н?сел китабын Казан губернасы Лаеш ?язе Лаеш волостен? керг?н Олы Елга авылыны? 1850 нче елгы “Ревизия язмалары”ннан алынган м?гъл?мат бел?н д?вам ит?без. Анда Ш?мсетдин Р?имов гаил?се “казенные поселяне” исемлегенд?. ? 1858 нче елгы “Ревизия язмалары”нда Олы Елгада яш??чел?р “государственные поселяне Ведомства государственных имуществ” дип терк?лг?нн?р. Гади итеп ?йтс?к, д??л?т крестьяннары. Бу ревизия документларына авылны? кайбер метрика кен?г?л?ренн?н алынган м?гъл?матларны да ?ст?п, н?сел тарихын алга таба барлыйбыз.
Н??метдин Ш?мсетдинов 1825 нче елгы З?л?йха С?йфетдиновага ?йл?нг?н. Алар тармагын д?вам ит?че 4 балалары:
1) М?лиха 1847 нче елгы
2) Гафиф? (Бибиг?лзифа?) 1848 нче елгы
3) Минс?хиб? 1855 нче елгы
4) Гом?р 1863 нче елгы
Гом?р 1891 нче елда Олы Елганы? С?хипкамал Габдер?хим кызы бел?н (1871 нче елгы) никахланган. М?лиха, Гафиф?, Минс?хиб? язмышлары н?м?гъл?м.

З?ф?р Билалов — 16

Аит баба к?з?н?ге

Т?нем – ?аным ?итм?с, бел?м,
Тик, иншалла, ?ит?р каным, —
Минд? туган рух тамчысын
Чишм? ит?р оныкларым
Тузганак та, ?ил д? булмас
Мин ялгаган ?мм?т м?ле
Фани д?нья б?гыренд?
Аит баба к?з?н?ге.
(???д?т С?л?йманнан)

Тарихы борынгы Болгар д??л?те, шанлы Казан ханлыгы, морза н?селл?ре бел?н тыгыз б?йл?нг?н, чал елгалар, олы юл буйларында утыруы бел?н ниндидер бер ила?и к?ч чыганагына ия булуы расланган Олы Елга авылында яш?г?н Аит баба – Билаловлар н?селене? безг? билгеле булган и? ерак бабасы. Казан губернасы Лаеш ?язе Урай волосте Олы Елга авылында 1834 нче елда уздырылган ревизия документларында ясаклы татарлар исемлегенд? Р?им Аитов гаил?се терк?лг?н. Татарлар арасында, нигезд?, крепостной б?йлелект?ге крестьяннар булмаган. Алар т?рле салымнар, ясаклар т?л?п булса да, ш?хси ирекле яш?г?нн?р.
Р?им бабайны? исемен Олы Елга авылыны? метрика кен?г?л?ренд? д? очратырга туры килде. Метрика тутыручы имамнар тарафыннан аны? исеме бер урында Р?хим, бер урында Р?им дип язылган. Документны? фотокопиясе бу н?сел китабында бирелде.
Р?им Аитов 1768 нче елда туган, 56 яшенд? 1824 нче елда вафат булган.
Балалары:
1) Ш?мсетдин 1794 нче елгы

З?ф?р Билалов — 15

14 нче кыйпылчык:
И.Габдуллин “От служилых татар к татарскому дворянству”(стр.286-287):

выписка

15 нче кыйпылчык:
Олы Елга авылы озак вакытлар Казан губернасы Лаеш ?язе эченд? булган. Лаеш ?язе 1781 нче елда т?зелг?н ??м Казан наместничествосына караган. Казан наместничествосы 1796 нчы елда Казан губернасы дип атала башлаган.
Казан ханлыгы чорында Лаеш т?б?ге аны? с?яси, икътисадый тормышында ???миятле урын алып торган. Лаеш тир?сенд?ге ?ирл?р Казан ханлыгыны? Нугай даругасына керг?н. Нугай даругасы исеме Казан ханлыгын к?рше Нугай Урдасы бел?н тоташтыручы ???миятле юл исеменн?н алынган дил?р.

Яндекс.Метрика Бугульма Все материалы, размещенные на сайте, защищены законом. Использование информации возможно только с письменного согласия редакции.